Co daje regulacja obrotów w szlifierce kątowej?

Szukając szlifierki kątowej, która zastąpi mi wysłużonego „chińczyka” zauważyłem, że wiele sklepów reklamuje szlifierki z regulacją prędkości obrotowej jako urządzenia, tu cytat „bardziej uniwersalne”. I na tym zazwyczaj opis się kończy :).

Postanowiłem poszperać trochę na forach internetowych (głównie zagranicznych, choć z jednym chlubnym wyjątkiem) i zebrać w jednym miejscu informacje do czego tak naprawdę regulowana prędkość obrotowa może nam się przydać, jeżeli w ogóle. Na samym początku warto wspomnieć, iż nawet do zwykłej szlifierki można dorobić samemu regulator obrotów – na Allegro lub Aliexpress wystarczy kupić gotowy moduł i przy odrobinie zdolności manualnych wpiąć go między gniazdko a nasze urządzenie.

Niezależnie od konkretnego zastosowania, w niemal wszystkich przypadkach wolniejsze obroty dają nam jedną wspólną przewagę – cięcie czy szlifowanie jest znacznie wolniejsze. Z jednej strony zajmie nam dłużej czasu, z drugiej strony przy precyzyjnej pracy mamy tą zaletę, iż lepiej będziemy kontrolować jak głęboko wejdzie nam tarcza w cięty przedmiot lub ile materiału zeszlifujemy. Mamy przez to większy margines błędu.

Należy pamiętać, iż szlifierki kątowe chłodzone są wiatraczkiem/turbiną napędzaną wałem silnika. W związku z tym, mniejsze obroty = gorsze chłodzenie silnika, tak więc przy obniżonej prędkości obrotowej szlifierki nie możemy dawać jej mocno w kość bo przegrzejemy silnik.

Poniżej zestawienie, do czego przydaje się taka regulacja obrotów. Znacząca większość szlifierek kątowych 125 mm ma dopuszczalną prędkość obrotową w okolicach 11 000 RPM – wynika to z norm bezpieczeństwa narzuconych przez tarcze do cięcia i szlifowania metalu (80 m/s – 12250 RPM). W szlifierkach z regulacją obrotów jest to maksymalna prędkość jaką możemy ustawić. Szlifierki bez regulacji mają stałą prędkość w okolicach właśnie 9 000 – 11 000 RPM.

Na sam początek odpowiedź na zadawane bardzo często pytanie – czy mogę użyć szlifierki kątowej jako polerki do lakieru? Zasadniczo nie. Otóż większość polerek ma dość precyzyjnie regulowane prędkości obrotowe rzędu 300 – 2400 RPM, gdy w kątówkach regulacja obrotów zaczyna się w zależności od modelu w okolicach 4000 RPM. Istnieje duże ryzyko, że przeszlifujemy lakier i go zniszczymy. Dodatkowo polerki, w znaczącej większości, posiadają układ stabilizacji obrotów, dzięki czemu polerowana powierzchnia jest jednolita. W kątówkach czegoś takiego nie ma i w zależności od obciążenia takie obroty mogą dość swobodnie się zmieniać (być mniejsze niż zakładane gdy mocniej dociśniemy szlifierkę).

Cięcie metalu

Szlifowanie metalu

  • szlifowanie szczotkami drucianymi – większość szczotek drucianych montowanych na kątówkę ma dość niskie dopuszczalne prędkości (w okolicach 5000 RPM), więc do ich użycia musimy mieć regulację obrotów. Głównie spowodowane jest tym, iż w trakcie pracy odpadają z nich drobne kawałki drutu, które mają tendencje wbijania się we wszystko dookoła. Dodatkowo od prędkości obrotowej takiej szczotki zależy mocno jej wydajność (np. odginanie się drutu).
  • szlifowanie tarczami listkowymi (tzw. lamelkami) – tarcze tego typu najczęściej są w granulacjach P40 i drobniejszych, co przy standardowej prędkości obrotowej może przegrzewać nam metal (mniejsze ziarno = większa powierzchnia styku = więcej ciepła + gorsze chłodzenie tarczy). Wg. opinii wielu użytkowników zmniejszenie prędkości szlifierki widocznie zwiększa żywotność takich tarcz.
  • szlifowanie twardych stopów stali – jeżeli nie mamy dobranej odpowiedniej tarczy do szlifowania metalu, obniżenie obrotów szlifierki pomoże w uniknięciu przegrzania szlifowanych powierzchni.
  • zdzieranie starych farb – wysoka temperatura przy szlifowaniu może powodować rozmiękanie farby i niekiedy zapychanie narzędzi (zazwyczaj tarcz listkowych lub fibrowych). Niższe obroty pomogą to ograniczyć. Dodatkowo pomoże to ograniczyć rysy lub zniszczenia na metalu pod spodem.
  • satynowanie, zdzieranie rdzy – do satynowania metalu, zdzierania rdzy lub innych zabrudzeń używa się najczęściej włókniny ściernej w krążkach lub mocowanych do szlifierki ściernicach.  Zalecana prędkość robocza takich krążków czy ściernic jest zazwyczaj w okolicach 4000 RPM (dopuszczalna w okolicach 8000 RPM) przez co aby móc ich używać konieczna jest regulacja obrotów.

Polerowanie

O ile szlifierki kątowe, jak zostało wspomniane, nie nadają się do polerowania lakierów – o tyle często sprawdzą się przy polerowaniu innych materiałów – stali, miedzi, kamienia, itp. Dostępne są w handlu filce polerskie w postaci tarcz lamelkowych lub krążków mocowanych na gwint M14. Dopuszczalna prędkość robocza takich filców waha się w okolicach 4000 RPM – 8000 RPM w zależności od produktu.

Cięcie i szlifowanie betonu

– mniej unoszącego się dookoła pyłu, który może zasłaniać nam widok w czasie pracy szlifierką

Cięcie i szlifowanie kamienia

– mniejsze ryzyko przegrania zarówno tarczy jak i materiału i możliwości ich pęknięcia

Szlifowanie drewna

W miarę potrzeb, szlifierki kątowej można użyć do bardzo zgrubnego szlifowania i nadawania kształtu elementom drewnianym. O ile szlifierki mimośrodowe do drewna mają zazwyczaj prędkość obrotową porównywalną do kątówek – 10 000 – 12 000 RPM o tyle dość często się zdarza przy takich obrotach drewno przypalić (dochodzi też różnica w mocy pomiędzy tymi urządzeniami). Zmniejszenie obrotów z pewnością takie ryzyko znacznie ograniczy.

Zdzieranie farb, lakierów i żelkotu

W niektórych zastosowaniach – np. przy naprawie kadłubów jachtów dużym problemem jest zdarcie zewnętrznej powłoki lakieru lub tzw. żelkotu. Twarde powłoki i żywice mają tendencję do szybkiego stępiania papieru ściernego („szlichcenia”) – co zwiększa koszty i przede wszystkim czas pracy.

Częściowym rozwiązaniem jest użycie jak najgrubszego dostępnego papieru ściernego – w granulacji P36 choć niekiedy są problemy z jego dostępnością lub nawet tak gruba granulacja jest niewystarczająca. Podobnie jest ze specjalistycznymi krążkami ceramicznymi – które albo są mało dostępne, albo mają zbyt drobne granulacje.

Jednym z możliwych rozwiązań jest zastosowanie szlifierki kątowej z zamontowanym dyskiem fibrowym – krążki są dostępne w granulacjach zaczynających się aż od P16. Jest to technika dość dyskusyjna – gdyż nieumiejętne jej zastosowanie może nam uszkodzić warstwy leżące poniżej (np. laminat), lecz w wielu przypadkach skuteczna. Aby ją zastosować potrzebujemy bezwzględnie regulacji obrotów w szlifierce – i to jak najniższych (część szkutników używa np. polerek opisanych na samym początku artykułu).